Το Δόγμα του Σοκ – Ναόμι Κλάιν

Είναι κάπως βαρύ βιβλίο. 

Αν θες να το παίρνεις για να διαβάζεις κάτι στο Μετρό ενώ πας στην δουλειά, πριν το αρχίσεις να κανείς 2-3 μήνες γυμναστήριο τουλάχιστον 2 ώρες την μέρα. Αν θές να διαβάζεις στο κρεβάτι πριν κοιμηθείς, ετοιμάσου για ρυνοπλαστική. 

Η Ναόμι Κλάιν, γράφει ένα βιβλίο τόσο φρέσκο όσο και ξεπερασμένο (για την Ελλάδα). Αναφέρεται στο κοντινό παρελθόν «μακρινών» χωρών που ίσως να εξηγούν το δικό μας σήμερα. Σε βοηθά να καταλάβεις τι ακριβώς συμβαίνει στην Ελλάδα τα τελευταία 2 χρόνια (ή καλύτερα τα τελευταία 20 χρόνια) και τι αρχίζει να συμβαίνει στην Ιταλία τώρα. Χωρίς να αναφέρεται στην Ελλάδα ή την Ιταλία.

Το Δόγμα του Σοκ αναλύει και περιγράφει τα νέα παγκόσμια δεδομένα και φτάνει στο συμπέρασμα ότι όλοι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση αμόκ που μας εμποδίσει στο να αντιδράσουμε. Το ταξίδι της Ναόμι αρχίζει από της ανακριτικές τεχνικές της ΣΙΑ και τα παράνομα εργαστήρια βασανιστηρίων της (πληρωμένα από τους φορολογούμενους). Μέσα από αυτά προσπαθεί να εξηγήσει το ψυχολογικό οικονομικό και κοινωνικό σοκ που όλοι ζούμε σήμερα. 

Έπειτα πηγαίνει στην Χιλή του Πινοσετ, μιλά για τις «ωδίνες του τοκετού» και ένα τούβλο που έσπειρε την καταστροφή στους χιλιανούς, χάρισε ένα Νόμπελ οικονομίας στον εμπνευστή του Μίλτον Φριντμαν το 1976 και τον επόμενο χρόνο ένα Νόμπελ ειρήνης στην Διεθνή Αμνηστία που πήγε να σώσει τους χιλιανούς από το τούβλο. 

Ανακατεύει την φράση του Μακιαβέλι «Τα πλήγματα πρέπει να επιφέρονται όλα ταυτόχρονα, ώστε, όντας λιγότερο αισθητά, να ενοχλούν λιγότερο» για να εξηγήσει ένα «όργιο αυτοακρωτηριασμού», την λογική του ναρκομανή που ψάχνει την επόμενη δόση του και το πως «Άνθρωποι βρέθηκαν στην φυλακή προκειμένου οι τιμές να είναι ελεύθερες». 

Κάνει μια στάση στο Σικάγο και τα παιδιά του, μιλά για τις οικονομικές θεωρίες τους που δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν στην Αμερική και πως αυτές εφαρμόστηκαν στην νότια Αμερική με τις οικονομικές βοήθειες του Φόρντ και των αμερικανών φορολογούμενων. Από εκεί πάει στην Μεγάλη Βρετανία της Μαργκαρετ Φάτσερ για να πει μια ιστορία για δυο καραφλούς που μάλωναν για μια τσατσάρα. Μετά ξανά στην Νότια Αμερική και στην Ουρουγούαη και μέσα από την ιστορία της αναφέρετε στην Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Θυμάται ότι οι μεταρρυθμίσεις υπέρ της ελεύθερης αγοράς μετά από τα γεγονότα της Τιενανμεν έγιναν γιατί «Ασφαλώς και δεν πρέπει να σταματήσουμε να τρώμε εξαιτίας του φόβου ότι κινδυνεύουμε να πνιγμούμε από το πολύ φαγητό». Στο γαϊτανάκι του Δόγματος μπαίνει και η Πολωνία, η Αργεντινή, η Σερβία, η Ουγγαρία, η Νότια Αφρική, η Ρωσία, το Ιρακ, η Γερμανία αλλά και η Αμερική. 
Το Δόγμα του Σοκ είναι ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσεις το 2012.

«Οι ιδέες έχουν συνέπειες»

Κωστας Βαξεβάνης – Ο άνθρωπος του τείχους

Διάβασα αυτές τι μέρες το βιβλίο του Κώστα Βαξεβάνη "Ο άνθρωπο του τείχους". Στην υπόθεση μπερδεύονται πράκτορες της Στάζι, αμερικανοί και έλληνες πράκτορες, κρατικοί υπάλληλοι, δημοσιογράφοι, εκδότες, έλληνες υπουργοί και πρωθυπουργοί, τραγουδίστιες, επιχειρηματίες, Γερμανία, Κύπρος, Ελλάδα, Ρωσία λεφτά, σκάνδαλα, συμφέροντα, μίζες, οφ σορ και το τοίχος του Βορολίνου.

Οι κεντρικοί ήρωες είναι ο Γίωργος και ο Κώστας. Ο πρώτος αναλαμβάνει τα καθήκοντα του έλληνα πολιτικού/υπουργού, του επιχειρήματία, του διαπλεκόμενου, του μιζαδόρου, του εραστή, του επιτυχημένου, του γιού αγωνιστή του ΕΑΜ, του φοιτητή στην Ρωσία, του πρακτορά της Στάζι και του φίλου των Αμερικανών. Ο Κώστας είναι ένας δημοσιογράφος που ψάχνει τον Τσίκο.

Ο Βαξεβάνης χρησιμοποιεί τόσο τις γνώσεις του για την Ανατολική Γερμανία και την Στάζι, αλλά και τις εμπειρίες του από την δημοσιοργαφικο-πολιτικο-οικονομική κατάσταση της Ελλάδας των τελευταίων ετών.

Η ιστορία μπορεί να είναι μύθος αλλά και πραγματικότητα.

Ζωντανό βιβλίο που αξίζει να διαβάσεις μονορούφι.

Αποτελέσματα, όχι αιτίες

     Ψάχνω να βρω λέξεις και, όπως πριν από μερικές μέρες, τα Σταφύλια της οργής του Στάινμπεκ μου δίνουν μια λύση, μια κάποια λύση.

     Αποτελέσματα, όχι αιτίες. αποτελέσματα, όχι αιτίες. Οι αιτίες είναι βαθιές και απλές -αιτίες είναι η πείνα ενός στομαχιού πολλαπλασιασμένη στο εκατομμύριο, η πείνα μιας ψυχής, πείνα για χαρά και λίγη ασφάλεια, πολλαπλασιασμένη στο εκατομμύριο. μυώνες και νους που λαχταρούν να αναπτυχθούν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν, πολλαπλασιασμένοι στο εκατομμύριο.

     Παρακολουθώ τον κόσμο να αναλύει τα αποτελέσματα. Παρακολουθώ τον κόσμο να ψάχνει πως θα λύσει τα προβλήματα που δημιουργούν τα αποτελέσματα. Τα όποια περιστατικά είναι αποτελέσματα. Η κρίση, τα μέτρα, η βία, ο θάνατος. Η φύση των αιτίων είναι σταθερή, αμετάβλητη – σταθερά αμετάβλητη. Η φύση των αποτελεσμάτων αλλάζει, εξελίσσεται.

     Παρακολουθώ τα αίτια να προσπαθούν - ώρες, μέρες, εβδομάδες, μήνες τώρα – να σε πείσουν ότι είσαι συνένοχος και άρα δίκαια πρέπει να πληρώσεις τώρα. Και όμως όταν λένε «βάλαμε όλοι το δάκτυλο στο μέλι» δεν κοιτάν εσένα. Τον καθρέφτη κοιτάνε.

     Παρακολουθώ τα αίτια να προσπαθούν - ώρες, μέρες, εβδομάδες, μήνες τώρα – να φέρουν την μια κοινωνική ομάδα αντιμέτωπη στην άλλη.

     Τα κατάφεραν. Αυτά είναι τα αποτελέσματα των πράξεων τους. Γιατί τους εκπλήσσουν τα αποτελέσματα τώρα;

     Ήρθε η ώρα να τρυγήσουν τα σταφύλια που καλλιέργησαν...

...βαραίνουν για τον τρύγο

«... Μες την ψυχή του λαού μεστώνουν και βαραίνουν τα σταφύλια της οργής, βαραίνουν για τον τρύγο...»

«...Γιατί ο άνθρωπος αντίθετα με ότι άλλο οργανικό ή ανόργανο στον κόσμο, αίρεται ψηλότερα από το έργο του, ξεπερνά την κλίμακα των ιδεών του, προβάλλει πάνω από τα επιτεύγματα του. Να τι μπορεί να πει κανείς για τον άνθρωπο –ενώ οι θεωρίες αλλάζουν και καταρρέουν, ενώ οι διάφορες φιλοσοφίες, οι σχολές και οι στενοί και σκοτεινοί λαβύρινθοι της σκέψης, εθνικοί, θρησκευτικοί, οικονομικοί, ακμάζουν κι έπειτα παρακμάζουν, ο άνθρωπος τραβάει μπρος, προχωράει σκοντάφτοντας, με κόπο, κάποιες φορές και λαθεμένα.»

Δυο φράσεις από «Τα σταφύλια της οργής» του Τζον Στάινμπεκ

Σοκ με τζετ λακ

6 Αυγούστου 1945 η πυρηνική βόμβα little boy καταστρέφει την Χιροσίμα σκοτώνοντας άμεσα 70 000 ανθρώπους ενώ άλλοι 60 000 απεβίωσαν τους επόμενους μήνες από τραύματα ή έκθεση στην ραδιενέργεια. 

Τρεις μέρες μετά η ατομική βόμβα Fat Man ισοπεδώνει το Ναγκασάκι, σκοτώνει άμεσα 40 000 ανθρώπους και άλλους 30 000 στους επόμενους μήνες.

Στο Manhattan Project, δηλαδή το σχέδιο που περιλάμβανε τον ατομικό βομβαρδισμό της Ιαπωνίας, εμφανίζεται ο όρος ground zero. Το 1946 οι New York Times αναφερόμενη στην καταστροφή της Χιροσίμα ορίζουν ως ground zero «το μέρος του εδάφους που βρίσκετε ακριβώς στο σημείο που πέφτει μια βόμβα, ειδικότερα μια ατομική βόμβα».

Ο όρος πλέον χρησιμοποιείται ευρέως και σε σχέση με σεισμούς, επιδημίες και άλλες καταστροφές για να επισημάνει το σημείο της πιο σοβαρής καταστροφής.

11 Σεπτεμβρίου 2001 δυο πολιτικά αεροπλάνα υπό αεροπειρατεία πέφτουν πάνω στους δίδυμους πύργους του World Trade Center στο Manhattan, σκοτώνοντας συνολικά 3 000 ανθρώπους. 

Ο όρος ground zero χρησιμοποιείται για να περιγράψει το μέρος που βρίσκονταν οι Δίδυμοι Πύργοι.

Σοκ; Το συνειδητοποίησα μόλις χτες διαβάζοντας το «Εξουσία και τρομοκρατία» του Νόαμ Τσόμσκυ από τις εκδόσεις Πατάκη.